Utanmak utanılacak bir duygu olarak kabul edilir. Kimse utangaç olduğu bilinsin istemez.
Bu nedenle sosyal fobi gibi havalı bir isim utangaçlık yerini almıştır.
Kimse kendini kandırmasın. Sosyal fobi utangaçlık. Ama zehirli utangaçlık. Daha iyi bir terimle toksik utangaçlık.
Çünkü zehir gibi acıtır. Kişi utangaçlığından utanır. Utangaçlığından utandıkça utanç duygusunu besler.
Bunu süslü bir isimli hastalık olarak gördükçe iyileşme ya da kurtulma şansı azalır.
Utangaçlık nedir?
Utangaçlık bir duygudur. İnsani bir duygu. Doğumdan itibaren her insanda mevcut koruyucu bir duygudur.
Buna sağlıklı utanç denir. Bir insanın sımnırlarını belirler. İnsan olarak gücünün sınırlarını belirler.
Bir bebek yabancı bir yüz karşısında yüzünü çevirir. Bu bir korunmadır.
Bir affecttir. Affekt duygusal etkisi olan bir enerji olarak görülebilir.
Kısaca temel bir duygu olarakta adlandırabiliriz. Benlik duygumuza etki eden en önemli affekttir.
Keza saygınlık ve onur değerlerimizi etkileyen ciddi bir affekttir.
Ayrıca moral, ahlaki ve spirituel yaşamımızı etkileyen bir duygudur.
Türkçe ve İngilizce de utanç duygusu tek kelimedir.
Yani bir eylemden önce hissettiğimiz duyguyla eylemden sonra hissettiğimiz duyguyu aynı kelimeyle ifade ederiz.
Utancın sağlıklı yönü
Tüm duyguların hem içsel hem de öğrenilen bir kısmı vardır. Utanma duygusu da böyledir. Doğal olanı vardır. Edinilmiş olanı.
Doğal utanç bize sınırlarımız olduğunu bildiren bir duygudur.
Yani gücümüzün sınırları olduğunu. Gerçekten de hiçbir insanda sınırsız bir güç yoktur. İnsan mükemmel bir şekilde mükemmel olmayan bir yaratıktır.
Tüm duygular gibi doğal utanç duygusu da bizim temel ihtiyaçlarımızı gidermemize yardım eder.
Utanç duygusu insana özgü bir duygudur. Bize Tanrı değil de insan olduğumuzu anımsatan bir duygudur.
Temel ihtiyaçlarımızdan bir yapıdır. Yapımızı emniyete almak isteriz. Yapıyı koruyacak sınırları oluşturmak isteriz. Yapı hayatımıza şekil verir. Sağlıklı utanç ayaklarımızı yerde tutar.
Doğal utanç insan varlığı için temel metafiziksel bir sınırdır. Eğer bu sınır uyarısı olmazsa insan Tanrılaşmaya başlar.
Hatasız olmaya çalışır. Hata işlemekten kaçar.
Hep güçlü görünmeye çabalar.
Sağlıklı utanç bizim tanrı olmadığımızı bildiren bir duygusal enerjidir.
Bize insan olma izni veren bir duygudur. Hata yapabiliriz. Yardım isteyebiliriz.
Bize sınırlarımız olduğunu bildirir.
Böylece enerjimizi daha etkin kullanırız.
Ulaşamayacağımız hayaller için enerji harcamayız.